Grondwatermeetnet

Panoramafoto

Bijna alle waterbeheerders hebben te maken met grondwater. Gemeenten hebben sinds 2008 een zorgplicht voor maatregelen tegen grondwateroverlast of -onderlast. Voor veel gemeenten is dit de aanleiding om een grondwatermeetnet op te zetten of uit te breiden. Waterbeheerders gebruiken grondwatermetingen voor hun taken. Aanvullend kunnen metingen gewenst zijn om inzicht te krijgen in de grondwaterstanden en het grondwatersysteem. Bijvoorbeeld om grondwaterstandgegevens te verstrekken aan ontwikkelaars en aannemers voor (nieuwe) bouwlocaties, bodemsaneerders, bronbemalers, bewoners en bedrijven. Steeds vaker worden de meetgegevens toegankelijk gemaakt voor het publiek.

In de grafiek staan de meetgegevens van een grondwatermeting en een niveaumeter van een rioolgemaal. Over een periode van 24 uur is de grondwatermeting vrijwel constant. De waterstand in het rioolgemaal fluctueert veel sneller en frequenter. 

Soms steken de peilbuizen van grondwatermetingen boven de grond, soms liggen ze onder het asfalt.

Hulpmiddel

Het monitoren van de grondwaterstanden is geen verplichting, maar een hulpmiddel. Het kan helpen om goede keuzes te maken bij bijvoorbeeld de gemeentelijke grondwaterzorgtaak of het peilbeheer door waterschappen.

Structureel meten?

Waterbeheerders moeten afwegen of zij wel of geen structureel grondwatermeetnet nodig hebben. Er zijn een aantal vragen die helpen bij deze afweging:

  • Is er sprake van problemen met grondwater?
  • Zijn deze problemen structureel?
  • Helpt het structureel meten van een grondwaterstand op een bepaalde plek om inzicht te krijgen in de problemen op andere locaties? Een meting registreert alleen de grondwaterstand op de meetlocatie. De heterogeniteit van de ondergrond bepaalt de mate waarin deze grondwaterstand iets zegt over de grondwaterstand elders.

Ad hoc meten

Een goed alternatief voor een structureel grondwatermeetnet zijn ad hoc meetpunten. Als op een bepaalde locatie inzicht in de grondwaterstand gewenst is, kan een tijdelijke grondwaterpeilbuis worden geplaatst. Wanneer voldoende meetgegevens zijn verzameld, wordt de peilbuis verwijderd en kan de datalogger ingezet worden op een volgend punt.

Structureel, ad hoc of niet meten, de voor- en nadelen

Tabel

Grondwater is anders

Er zijn grote verschillen tussen meten aan de riolering of oppervlaktewater en meten aan grondwater. De grafiek hiernaast is een voorbeeld hiervan.

  • Het grondwatersysteem reageert over het algemeen traag op neerslag;
  • Daarom is ook de frequentie van grondwatermetingen over het algemeen laag in vergelijking tot metingen in de riolering.

DINO

Waterbeheerders verstrekken de kenmerken van de grondwatermetingen en de meetgegevens aan het DINO loket van TNO. Dit loket stelt de grondwaterstandgegevens beschikbaar. Mogelijk ook van uw omgeving.